Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα
Καλήν εσπέραν άρχοντες,
αν είναι ορισμός σας,
Χριστού τη Θεία γέννηση,
να πω στ' αρχοντικό σας.
Χριστός γεννάται σήμερον,
εν Βηθλεέμ τη πόλη,
οι ουρανοί αγάλλονται,
χαίρεται η φύσης όλη.
Εν τω σπηλαίω τίκτεται,
εν φάτνη των αλόγων,
ο βασιλεύς των ουρανών,
και ποιητής των όλων.
Η Σημασία των Στίχων
- “Αν είναι ορισμός σας”: Μια υπέροχη δείγμα βυζαντινής ευγένειας. Οι καλαντιστές δεν “εισβάλλουν” στο σπίτι, αλλά ζητούν την άδεια (τον ορισμό) του οικοδεσπότη. Είναι μια πράξη σεβασμού προς το “άβατο” της οικογένειας.
- “Εν φάτνη των αλόγων”: Ο στίχος υπογραμμίζει την ταπεινότητα της Γέννησης. Ο “Βασιλεύς των Ουρανών” επιλέγει το πιο φτωχικό σημείο, μια ταΐστρα ζώων, στέλνοντας ένα μήνυμα κατά της αλαζονείας.
- “Οι ουρανοί αγάλλονται”: Η λέξη αγάλλομαι σημαίνει αισθάνομαι βαθιά, πνευματική χαρά. Σύμφωνα με την παράδοση, όλη η πλάση (φύση και ουρανός) μετέχει στο γεγονός.
Το Έθιμο του “Φιλέματος”
Παλαιότερα, οι νοικοκυραίοι δεν έδιναν χρήματα, αλλά “καλίδια” (φιλέματα). Αυτά περιλάμβαναν:
- Καρύδια και σύκα: Συμβολίζουν την αφθονία.
- Χριστόψωμο: Κομμάτια από το ευλογημένο ψωμί των Χριστουγέννων.
- Κάστανα: Για να ζεσταθούν τα παιδιά που γύριζαν στις γειτονιές μέσα στο κρύο.