Κάλαντα

Αρχή Κάλαντα κι αρχή του χρόνου,
κι αρχή του χρόνου, πάντα Κάλαντα,
πάντα του χρόνου, πάντα, του χρόνου.
Αρχή μήλον εν' κι αρχήν κυδώνεν,
κι αρχήν κυδώνεν.

Κι αρχή βάλσαμον το μυριγμένον,
το μυριγμένον.
Εμυρίστεν ατό ο κόσμος Άλεν',
ο κόσμος Άλεν, για μυρίστ' ατό κι εσύ αφένταμ,
καλέμ αφέντα.

Ερθαν καλά παιδία είσην πόρταν
και ξαν σην πόρτα σ '.
Άψον το κερί σ' κι έλα σην πόρτα σ'
κι έλα σην πόρτα σ'
Χαμηλόπα, χα ξερά τζιρόπα,
ξερά τζιρόπα.
Χα ξερά μαύρα κοικκίμελόπα,
κοκκιμελόπα.

Χρόνια Πολλά, και του χρόνου.

📋 Αντιγραφή Στίχων Αντιγράφηκε!

Λαογραφική Ανάλυση: Τι σημαίνουν οι στίχοι;

• «Αρχή μήλον εν’ κι αρχήν κυδώνεν»: Στον Πόντο, το μήλο και το κυδώνι ήταν σύμβολα υγείας, γονιμότητας και ομορφιάς. Ξεκινώντας τα κάλαντα με αυτά τα φρούτα, οι καλαντιστές εύχονται το σπίτι να είναι γεμάτο αγαθά και η οικογένεια να είναι “γερή” σαν το μήλο.
• «Βάλσαμον το μυριγμένον»: Το βάλσαμο συμβολίζει τη θεραπεία, την παρηγοριά και την πνευματική ευωδία. Ο στίχος λέει ότι η έλευση του νέου χρόνου φέρνει μια μυρωδιά που “ζαλίζει” ευχάριστα όλο τον κόσμο.
• «Χαμηλόπα, χα ξερά τζιρόπα»: Εδώ οι καλαντιστές ζητούν το “φίλεμα”. Τα τζιρόπα είναι τα αποξηραμένα φρούτα (όπως τα κορόμηλα ή τα δαμάσκηνα) και τα κοκκιμελόπα είναι τα κόκκινα μήλα. Στον Πόντο, οι νοικοκυραίοι φίλευαν τα παιδιά με τέτοιους καρπούς από τη σοδειά τους.
• «Άψον το κερί σ’»: Μια προτροπή στον οικοδεσπότη να ανάψει το κερί, σύμβολο φωτός και ελπίδας, για να υποδεχτεί το καλό μήνυμα.

Το Έθιμο των “Μωμόγερων”

Οι Μωμόγεροι περιφέρονται στους δρόμους, χορεύουν και σατιρίζουν καταστάσεις, φορώντας τομάρια ζώων. Είναι ένα έθιμο που συμβολίζει την αναγέννηση της φύσης και την καλή τύχη για τη νέα χρονιά.

Γλωσσάρι:

• Εμυρίστεν: Μύρισε
• Ατό: Αυτό
• Άψον: Άναψε
• Τζιρόπα: Ξερά φρούτα